Zoeken

Autisme en “Het Voorspellende Brein” – Peter Vermeulen

Gert de Heus
11 dec 2022
3 minuten om te lezen

“Het Voorspellende Brein” van Peter Vermeulen is geen gewoon boek over autisme. Het is een uitnodiging om anders te kijken naar hoe wij allemaal, autistisch of niet, de wereld begrijpen. Vermeulen laat overtuigend zien dat veel van wat we dachten te weten over prikkels, gedrag en informatieverwerking simpelweg niet klopt.

Zijn centrale boodschap is even verrassend als bevrijdend: ons brein is geen passieve ontvanger van prikkels, maar een hyperactieve voorspeller. En precies daar, in dat voorspellende mechanisme, ontstaat het verschil in hoe mensen met autisme de wereld ervaren.

Over de auteur: Peter Vermeulen

Vermeulen is al decennialang een toonaangevende stem binnen het autismedomein. Hij staat bekend om zijn heldere taal, zijn humor en zijn vermogen om complexe theorieën toegankelijk te maken. Met dit boek zet hij opnieuw een stap vooruit: hij verbindt de moderne neurowetenschap met de dagelijkse realiteit van mensen met autisme.

De kern: een brein dat voorspelt, niet registreert

Vermeulen breekt af met het klassieke idee dat we de wereld waarnemen door prikkels te ontvangen en te verwerken. In plaats daarvan stelt hij:

Het brein voorspelt voortdurend wat er gaat gebeuren.
Zintuigen dienen vooral om te checken of die voorspellingen kloppen.
Wanneer voorspellingen mislukken, ontstaat er een voorspellingsfout — en dat voelt onveilig.

Voor mensen met autisme zijn die voorspellingsfouten veel talrijker, omdat hun brein vaak te specifieke modellen maakt van hoe de wereld werkt. Een kleine afwijking — een andere route, een onverwachte drukte, een subtiele verandering — kan dan al voelen als een grote mismatch.

Wat betekent dit voor autisme?

Vermeulen laat zien dat veel klassieke ideeën over autisme te beperkt zijn:

❌ Denkfout 1: “Autisme = overprikkeling”

Volgens Vermeulen is het niet de hoeveelheid prikkels die stress veroorzaakt, maar de onzekerheid. Een brein dat zich onzeker voelt, gaat juist méér prikkels binnenhalen en raakt daardoor overspoeld.

❌ Denkfout 2: “Je kunt emoties aflezen van gezichten”

Gezichten zijn vaak dubbelzinnig. Vermeulen pleit voor iets veel menselijkers: vraag hoe iemand zich voelt, in plaats van te gokken.

❌ Denkfout 3: “Het brein verwerkt prikkels”

Het brein verwerkt niet, het voorspelt. En wanneer de wereld minder voorspelbaar voelt, wordt het leven vermoeiender en complexer.

Praktische implicaties: wat kunnen we hiermee?

Vermeulen maakt zijn theorie concreet en toepasbaar:

Autismevriendelijkheid is geen prikkelarmte, maar voorspelbaarheid.
Structuur, duidelijke verwachtingen en betrouwbare routines verminderen stress.
Variatie kun je leren — mits je het veilig en stap voor stap aanbiedt.
Zelfvertrouwen is een cruciale buffer: wie zich goed voelt, kan meer aan.

Zijn visie verschuift de focus van “beschermen tegen prikkels” naar versterken van veerkracht.

Waar te vinden

Het boek ligt in de meeste boekhandels en is online eenvoudig te bestellen. Het is actueel, toegankelijk geschreven en direct toepasbaar in onderwijs, zorg, opvoeding en coaching.

Aanvullende bronnen

Wie dieper wil duiken in Vermeulens gedachtegoed, kan terecht bij:

Een uitgebreid interview met hem op Radio 1, waarin hij de theorie helder toelicht.
De documentaire “De Regels van Matthijs”, die prachtig laat zien hoe voorspelbaarheid en onzekerheid een rol spelen in het dagelijks leven van iemand met autisme.

Waarom dit boek een aanrader is

“Het Voorspellende Brein” biedt een frisse, humane en wetenschappelijk onderbouwde kijk op autisme. Het helpt je niet alleen mensen met autisme beter te begrijpen, maar ook jezelf. Want uiteindelijk voorspellen we allemaal — en zitten we allemaal weleens mis.

Als je werkt met, leeft met of zelf autisme hebt, is dit boek een waardevolle gids die nuance, inzicht en hoop brengt.