Autisme: Ben jij een thrillseeker? doe de sensatiezoeker test

Daar sta je op de kermis en zoek je precies die attractie die het hardst draait, het snelst slingert, het meest door je lijf heen gaat. Je ogen lichten op, je lichaam lijkt wakker te worden, alsof die intense beweging precies is wat je nodig hebt om jezelf te voelen.

En dan, soms nog geen uur later, zit je ergens binnen met een koptelefoon op. Dezelfde wereld die je net nog opzocht, komt nu te hard binnen. De geluiden zijn scherp, de stemmen te veel, de lichten te fel. Je trekt je terug, niet omdat je geen prikkels aankunt, maar omdat dit soort prikkels je zenuwstelsel ontregelt.

Voor de omgeving voelt dat vaak tegenstrijdig. Hoe kun je de ene keer verlangen naar spanning en sensatie, en de volgende keer juist wegduiken voor precies datzelfde soort drukte? Hoe kan het dat je soms intensiteit nodig hebt om te functioneren, terwijl vergelijkbare situaties je op een ander moment volledig overweldigen?

Voor jou is het geen tegenstelling. Het is de logica van een zenuwstelsel dat anders werkt. Op de kermis is de prikkel voorspelbaar: je weet hoe de attractie beweegt, hoe lang het duurt, wat er gaat gebeuren. Je kiest de intensiteit zelf. Dat maakt het veilig, zelfs prettig.

In een café, winkel of schoolplein is die intensiteit chaotisch: geluiden komen van alle kanten, onverwacht en zonder ritme. Je kunt het niet sturen. Je kunt het niet doseren. En dan wordt spanning geen regulatie meer, maar overbelasting.

Wat van buitenaf lijkt op tegenstrijdigheid, is van binnenuit een heel precies afgestemde manier om je zintuigen te beschermen én te voeden. Soms heb je kracht nodig om jezelf te voelen. Soms heb je stilte nodig om jezelf te behouden. Ben jij een sensatiezoeker? Doe de test

Wanneer de wereld te zacht of te hard binnenkomt

Als je autisme hebt, kunnen je zintuigen anders reageren dan die van anderen. Soms komt alles te hard binnen en voelt elke prikkel als een storm. Soms komt het juist te zacht binnen, alsof je door een dikke laag watten leeft. In beide gevallen kan er een sterke behoefte ontstaan aan prikkels die duidelijk, intens en voorspelbaar zijn.

Misschien herken je dat je als kind al op zoek ging naar snelheid, springen, draaien, schommelen, duiken of rennen. Niet omdat je “wild” was, maar omdat je lichaam vroeg om heldere input. Die momenten waarop je van een heuvel af raasde, ondersteboven hing aan een klimrek of jezelf stevig in een zitzak klemde, waren manieren om je zenuwstelsel te ordenen.

Ook als volwassene kan die behoefte blijven bestaan. Je merkt misschien dat je je beter voelt wanneer je stevig in een treinstoel zit, wanneer luide muziek door je borstkast trilt, of wanneer water je volledig omsluit. Het zijn manieren om je lichaam te laten weten: ik ben hier.

Het gaat niet om risico, maar om regulatie

Thrill seeking wordt vaak verkeerd begrepen. Mensen denken dat je roekeloos bent of dat je pijn opzoekt. Maar bij autisme gaat het bijna nooit om gevaar. Het gaat om regulatie: je zoekt precies die sensatie die je zenuwstelsel helpt om weer in balans te komen.

Soms is dat snelheid die je hoofd leegmaakt. Soms is het diepe druk die je lichaam ordent. Soms is het ritme dat je gedachten tot rust brengt. Soms is het herhaling die je stabiliteit geeft. Het is een vorm van zelfzorg die je vaak intuïtief ontwikkelt. Je lichaam weet wat het nodig heeft, en jij volgt dat instinct.

Wat spanning je geeft

Thrill seeking kan verschillende functies hebben. Het kan je helpen om spanning te ontladen na een drukke dag, of om angst en onrust te verminderen. Het kan je terugbrengen in je lichaam wanneer je het gevoel hebt dat je zweeft of vervaagt. En het kan je helpen om je fysiek geordend te voelen, alsof alles weer op zijn plek valt. Veel mensen met autisme beschrijven dat intense prikkels hen helpen om de verbinding met zichzelf te herstellen. Het is geen vlucht, maar een thuiskomst.

Thrill seeking en stimming

Thrill seeking lijkt soms op stimming, maar het is niet hetzelfde. Stimming, een term die vaak wordt geassocieerd met autisme, verwijst naar herhalende gedragingen of bewegingen die individuen helpen om zich te reguleren en zich veilig te voelen in hun omgeving. Deze gedragingen zijn meestal repetitief en rustgevend, zoals het wiegen van het lichaam, het fladderen met de handen of het maken van specifieke geluiden. Aan de andere kant is thrill seeking, dat vaak wordt gekarakteriseerd door de drang naar opwinding en avontuur, vaak intens en kortstondig. Dit kan zich uiten in activiteiten zoals bungee jumpen, skydiven of het rijden op hoge snelheid. Hoewel beide gedragingen voortkomen uit een verlangen naar sensorische prikkels, is het belangrijk om te begrijpen dat ze verschillende doelen dienen in de context van de persoonlijke ervaring en de behoefte aan prikkels.

Een rit in een achtbaan kan bijvoorbeeld een vorm van sensorisch zoeken zijn. Voor sommigen biedt de adrenaline van de snelheid en de spanning een krachtige stimulans die hen helpt om zich levendig en energiek te voelen. In dit geval kan de achtbaanrit een tijdelijke ontsnapping bieden van de dagelijkse routine en een manier zijn om de zintuigen te prikkelen. Echter, wanneer iemand ervoor kiest om twintig ritten achter elkaar te maken, kan deze ervaring transformeren in stimming. De herhaling van de ritten kan een kalmerend effect hebben, waarbij de voorspelbaarheid van de ervaring een gevoel van veiligheid en comfort biedt. Het verschil zit niet in de activiteit zelf, maar in de functie die het voor jou heeft en de manier waarop je lichaam en geest daarop reageren.

Het is fascinerend om te zien hoe deze twee gedragingen, hoewel ze op het eerste gezicht op elkaar kunnen lijken, verschillende psychologische en fysiologische functies vervullen. Terwijl thrill seeking vaak gericht is op het opwekken van intense gevoelens en het doorbreken van de grenzen van wat als normaal wordt beschouwd, kan stimming een manier zijn om stress te verlichten en een gevoel van stabiliteit te creëren. Beide praktijken zijn waardevol en kunnen een belangrijke rol spelen in het leven van een individu, afhankelijk van hun unieke behoeften en ervaringen.

Hoe spanning zoeken eruit kan zien

Thrill seeking bij autisme heeft vele gezichten en uitingsvormen die vaak afhankelijk zijn van de individuele voorkeuren en behoeften van de persoon. Het kan zich manifesteren in verschillende activiteiten en ervaringen die spanning en sensatie bieden. Voor sommige mensen met autisme kan dit de behoefte aan snelheid inhouden, zoals het rijden op een fiets, het deelnemen aan een snelle rit in een achtbaan of het ervaren van de adrenaline van een sportactiviteit. Deze ervaringen kunnen een gevoel van opwinding en vreugde teweegbrengen dat moeilijk te evenaren is met andere, minder intense activiteiten.

Daarnaast kan thrill seeking ook voortkomen uit de behoefte aan diepe druk, wat een kalmerend effect kan hebben op het zenuwstelsel. Dit kan zich uiten in het zoeken naar zware dekens, het omarmen van stevige knuffels of zelfs het deelnemen aan activiteiten zoals stuiteren op een trampoline. Deze vormen van sensorische input bieden niet alleen plezier, maar kunnen ook helpen bij het reguleren van emoties en het verminderen van angstgevoelens.

Luide muziek is een andere manier waarop thrill seeking kan worden ervaren. Voor sommige individuen met autisme kan het luisteren naar hun favoriete muziek op een hoog volume een gevoel van euforie en energie oproepen. De krachtige ritmes en klanken kunnen hen helpen om zich te verbinden met hun omgeving en een gevoel van vrijheid te ervaren. Dit kan ook een sociale component hebben, waarbij het samenkomen met anderen om muziek te beleven een bron van vreugde en verbinding kan zijn.

Water is een andere belangrijke factor in het thrill seeking gedrag. Of het nu gaat om zwemmen in een zwembad, het spelen met water in een speeltuin of het ervaren van de golven aan zee, water biedt een unieke sensorische ervaring die veel mensen met autisme als zeer plezierig ervaren. De sensaties van het water, de druk van de golven en de mogelijkheid om te bewegen binnen deze omgeving kunnen een gevoel van vrijheid en opwinding geven.

Texturen spelen ook een cruciale rol in de manier waarop thrill seeking zich manifesteert. Sommige mensen met autisme kunnen aangetrokken worden tot bepaalde materialen of oppervlakken, zoals zachte stoffen, ruwe oppervlakken of zelfs slijmerige substanties. Het verkennen van deze texturen kan niet alleen een bron van plezier zijn, maar ook een manier om sensorische informatie te verwerken en te begrijpen.

Herhaling is een ander belangrijk aspect van thrill seeking bij autisme. Dit kan zich uiten in het herhaaldelijk uitvoeren van bepaalde activiteiten, zoals het draaien van een object, het herhaaldelijk luisteren naar een lied of het volgen van een bepaalde routine. Deze herhalingen bieden niet alleen comfort, maar kunnen ook een gevoel van controle en stabiliteit bieden in een vaak chaotische wereld.

Beweging is een fundamenteel element van thrill seeking. Voor veel mensen met autisme kan het verlangen naar beweging zich uiten in dansen, rennen, springen of zelfs in het simpelweg wiegen van het lichaam. Deze fysieke activiteiten kunnen helpen om energie kwijt te raken, spanning te verlichten en een gevoel van welzijn te bevorderen.

Het is belangrijk op te merken dat thrill seeking kan variëren van subtiele uitingen tot intense ervaringen. Wat voor de ene persoon opwindend is, kan voor een ander misschien te overweldigend zijn. Het kan zichtbaar zijn in de vorm van energieke bewegingen of gelach, maar ook volledig intern zijn, met de persoon die zich in stilte verliest in hun eigen gedachten en gevoelens. Het is jouw persoonlijke sensorische taal die je helpt navigeren door de wereld om je heen. Iedereen heeft zijn eigen voorkeuren en unieke manieren om het zenuwstelsel te voeden, en het begrijpen van deze voorkeuren kan leiden tot een dieper begrip van de behoeften en ervaringen van mensen met autisme.

Je groeit er niet uit en dat hoeft ook niet

Veel autistische volwassenen merken dat hun behoefte aan spanning blijft. Niet omdat ze “kinderlijk” zijn, maar omdat hun zenuwstelsel zo werkt. Thrill seeking is geen probleem dat opgelost moet worden. Het is een onderdeel van wie je bent. Een manier om de wereld intenser, levendiger en tastbaarder te ervaren.

Als jij spanning zoekt, ben je niet vreemd, roekeloos of “te intens”. Je bent bezig met zelfregulatie. Het helpt om te erkennen dat je lichaam soms vraagt om duidelijke prikkels, en dat het oké is om daaraan gehoor te geven.

Thrill seeking is geen afwijking. Het is een vorm van zelfzorg, een manier om jezelf te ondersteunen en om je autistische brein te geven wat het nodig heeft.

Ben jij een spanningzoeker, online tool

Wetenschappelijke basis

• Zuckerman, M. (1978). The Search for High Sensation.   Klassiek werk waarin het concept “sensation seeking” wordt uitgelegd en onderbouwd. De vier dimensies (Thrill & Adventure Seeking, Experience Seeking, Disinhibition, Boredom Susceptibility) komen hieruit voort. (Fundament voor jouw test.)

• Zuckerman, M. (1994). Behavioral Expressions and Biosocial Bases of Sensation Seeking.   Verdere uitwerking van de theorie, inclusief neurologische en biologische factoren.

• Roberti, J. W. (2004). “A Review of Behavioral and Biological Correlates of Sensation Seeking.” Journal of Research in Personality.   Overzicht van hoe sensation seeking samenhangt met dopamine, beloningssystemen en prikkelverwerking.