Hebben mensen met autisme ook ADHD? Wat is AUDHD?

ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder) en autisme zijn beide neurodivergente ontwikkelingsprofielen. Ze beschrijven verschillende manieren waarop het brein informatie verwerkt, prikkels reguleert en reageert op de omgeving. Hoewel ze vaak als afzonderlijke diagnoses worden gezien, komen ADHD en autisme opvallend vaak samen voor.

Wanneer iemand kenmerken van beide profielen heeft, spreken we van een gecombineerde of comorbide diagnose.

Deze combinatie is geen optelsom van twee ‘stoornissen’, maar een unieke neurodivergente manier van functioneren. Kenmerken van ADHD en autisme kunnen elkaar versterken, maar ook met elkaar botsen. Zo kan iemand tegelijk behoefte hebben aan structuur (autisme) én moeite hebben om die structuur vol te houden (ADHD). Juist deze interne tegenstrijdigheden maken de combinatie complex, maar ook vaak moeilijk herkenbaar.

In welke situaties speelt deze combinatie een rol?

De combinatie van ADHD en autisme beïnvloedt vrijwel alle levensgebieden. Op school, op het werk, thuis en in sociale relaties kan deze dubbele neurodiversiteit zichtbaar worden.

• In het onderwijs kan een kind moeite hebben met concentratie, planning en taakinitiatie door ADHD, terwijl het tegelijkertijd worstelt met sociale regels, groepsdynamiek of onverwachte veranderingen door autistische kenmerken.

• Op de werkvloer kunnen volwassenen vastlopen op prikkelverwerking, tijdsdruk, sociale verwachtingen of onduidelijke taken. Tegelijkertijd beschikken zij vaak over sterke analytische vaardigheden, creativiteit of een groot rechtvaardigheidsgevoel.

• In sociale situaties kan de combinatie leiden tot misverstanden: impulsief reageren en daarna overprikkeld raken, of juist sociaal terugtrekken na een periode van overbelasting.

Wie krijgt te maken met ADHD en autisme samen?

Zowel kinderen als volwassenen kunnen deze combinatie hebben. Steeds vaker wordt duidelijk dat veel volwassenen pas laat ontdekken dat zij zowel ADHD- als autistische kenmerken hebben. Dit geldt in het bijzonder voor mensen die zich jarenlang hebben aangepast, gemaskeerd of gecompenseerd.

Naast de persoon zelf worden ook ouders, partners, leerkrachten en collega’s beïnvloed. Hun begrip en ondersteuning zijn cruciaal. Professionals zoals psychologen, psychiaters, coaches en begeleiders spelen een rol bij diagnostiek, psycho-educatie en het ontwikkelen van passende ondersteuning die aansluit bij het individu, niet bij het label.

Wanneer wordt de combinatie zichtbaar?

Bij sommige kinderen zijn kenmerken al op jonge leeftijd merkbaar, bijvoorbeeld door:

• moeite met stilzitten en concentreren,

• sterke emotionele reacties,

• problemen met sociale aansluiting,

• overgevoeligheid voor prikkels.

Bij anderen blijven signalen lange tijd onder de radar. Volwassenen ontdekken de combinatie vaak pas wanneer zij vastlopen in werk, relaties of energiehuishouding. De herkenning kan dan zowel opluchting als verwarring oproepen: eindelijk een verklaring, maar ook nieuwe vragen over identiteit en behoeften.

Hoe beïnvloedt de combinatie het dagelijks leven?

Mensen met zowel ADHD als autisme ervaren hun dagelijks leven vaak als intens en gelaagd. Aandacht en focus kunnen sterk wisselen: momenten van snelle afleiding en moeite om bij een taak te blijven worden afgewisseld met periodes van diepe concentratie, waarin iemand volledig kan opgaan in een interesse of onderwerp. Deze schommelingen vragen veel energie en maken het lastig om verwachtingen van buitenaf bij te houden.

Daarnaast is er vaak sprake van impulsiviteit en een voortdurende innerlijke onrust. Gedachten volgen elkaar in hoog tempo op, waardoor handelen of spreken soms sneller gaat dan gewenst. Wat van buitenaf kan overkomen als ondoordacht of chaotisch, is van binnen vaak een poging om grip te krijgen op een hoofd dat nooit echt stil lijkt te staan.

Op sociaal en communicatief vlak kunnen eveneens uitdagingen ontstaan. Het lezen van non-verbale signalen, het aanvoelen van onuitgesproken regels of het onderhouden van relaties vraagt bewuste inspanning. Tegelijkertijd kan impulsiviteit leiden tot reacties die niet altijd aansluiten bij de sociale context, wat misverstanden of gevoelens van onbegrip kan versterken.

Veel mensen met deze combinatie hebben een sterke behoefte aan structuur en voorspelbaarheid, omdat dit rust en overzicht biedt. Tegelijkertijd maken problemen met planning, organisatie en volhouden het lastig om die structuur zelf te creëren of vast te houden. Dit kan leiden tot frustratie en het gevoel steeds achter de feiten aan te lopen, ondanks een duidelijke wens om het ‘goed’ te doen.

Prikkelgevoeligheid speelt hierbij vaak een grote rol. Geluiden, licht, geuren of aanrakingen kunnen sneller binnenkomen en minder goed gefilterd worden, waardoor overbelasting op de loer ligt. Langdurige prikkeldruk kan zich uiten in extreme vermoeidheid, terugtrekgedrag of een shutdown, waarin het lichaam en brein noodgedwongen op de rem gaan.

Ook het omgaan met tijd vormt regelmatig een uitdaging. Het inschatten hoeveel tijd een taak kost, het starten en afronden ervan en het schakelen tussen activiteiten vraagt voortdurende mentale afstemming. Dit kan het dagelijks functioneren complex maken, zeker in omgevingen waar tempo en flexibiliteit worden verwacht.

Tegelijkertijd is het belangrijk om te benadrukken dat deze combinatie niet alleen uitdagingen met zich meebrengt. Veel mensen met ADHD en autisme beschikken over bijzondere kwaliteiten, zoals creatief en associatief denken, een groot doorzettingsvermogen, eerlijkheid, empathie en een scherp oog voor detail of rechtvaardigheid. Wanneer er ruimte is voor begrip en passende ondersteuning, kunnen juist deze eigenschappen tot hun recht komen en van grote waarde zijn voor henzelf en hun omgeving.

Wat is AuDHD?

ADHD en autisme zijn geen tegenpolen, maar verschillende uitingen van neurodiversiteit die vaak samen voorkomen. De combinatie vraagt om maatwerk, begrip en ondersteuning die verder kijkt dan standaardoplossingen. Door oog te hebben voor zowel de uitdagingen als de sterke kanten, ontstaat ruimte voor ontwikkeling, zelfacceptatie en een leven dat beter aansluit bij wie iemand werkelijk is.

Een zorgvuldige diagnose en passende begeleiding kunnen helpen om inzicht te krijgen in het eigen functioneren en om strategieën te ontwikkelen die energie besparen in plaats van kosten.

AuDHD is een informele term die wordt gebruikt om de combinatie van autisme (ASD) en ADHD te beschrijven. Het woord is een samentrekking van Au (autisme) en DHD (ADHD). Met AuDHD bedoelen mensen dat zij zowel autistische kenmerken als ADHD‑kenmerken ervaren, en dat deze samen één herkenbaar neurodivergent profiel vormen.

Belangrijk om te benadrukken: AuDHD is geen officiële diagnose in de DSM‑5. In de klinische praktijk gaat het om twee afzonderlijke diagnoses die samen kunnen voorkomen. De term wordt vooral gebruikt om de geleefde ervaring van die combinatie te benoemen, niet om een nieuw label te creëren.

Waar komt de term AuDHD vandaan?

De term AuDHD is ontstaan binnen de neurodivergente gemeenschap zelf, met name in online omgevingen zoals blogs, sociale media en ervaringsverhalen. Mensen die zowel autisme als ADHD hebben, zochten een woord dat beter beschrijft hoe deze combinatie in het dagelijks leven voelt dan twee losse labels naast elkaar.

De opkomst van de term hangt samen met twee belangrijke ontwikkelingen:

1. De erkenning dat autisme en ADHD vaak samen voorkomen   Waar deze diagnoses vroeger als wederzijds uitsluitend werden gezien, weten we nu dat ze regelmatig overlappen. Sommige studies schatten dat 50–70% van de autistische mensen ook ADHD‑kenmerken heeft.

2. De verschuiving naar een neurodiversiteitskader   Binnen dit perspectief ligt de nadruk niet op stoornissen, maar op verschillende manieren waarop het brein werkt. AuDHD past in deze taal: het beschrijft een neurotype, geen defect.

Professionele zorginstellingen en medische platforms hebben de term later overgenomen om beter aan te sluiten bij hoe mensen zichzelf herkennen en benoemen.

Waarom gebruiken mensen de term AuDHD?

Mensen gebruiken AuDHD omdat het iets vangt wat met losse diagnoses vaak onzichtbaar blijft. De combinatie kan namelijk tegenstrijdige ervaringen opleveren, zoals:

• behoefte aan structuur én moeite om die structuur vol te houden

• snel overprikkeld raken én voortdurend mentale onrust

• diepgaande interesses én moeite met focus op dagelijkse taken

De term helpt om duidelijk te maken dat deze spanningen geen persoonlijke tekortkomingen zijn, maar voortkomen uit een specifieke neurologische combinatie

Theoretisch kader: de combinatie van ADHD en autisme

Afbakening en begrippen

In dit kader verwijst “de combinatie van ADHD en autisme” naar het tegelijk aanwezig zijn van kenmerken die passen bij ADHD (aandachtregulatie, hyperactiviteit/impulsiviteit) én kenmerken die passen bij autismespectrum (sociale communicatieverschillen, restricted/repetitive gedragspatronen en vaak ook sensorische verwerkingsverschillen). In de praktijk gaat het niet alleen om twee labels naast elkaar, maar om één functioneel profiel waarin kenmerken elkaar kunnen versterken, maskeren of juist met elkaar kunnen botsen. Dat maakt de dagelijkse uitkomst (wel of niet vastlopen) sterk contextafhankelijk: omgevingseisen, prikkelbelasting, mate van voorspelbaarheid en beschikbare steun bepalen mede hoe zichtbaar beperkingen of talenten worden.

Diagnostische ontwikkeling en (h)erkenning

Historisch zijn ADHD en autisme lang als “wederzijds uitsluitende” categorieën benaderd, wat invloed had op diagnostiek, onderzoek en zorgpaden. Sinds de DSM-5 is het wél mogelijk om beide diagnoses tegelijk te stellen; die wijziging heeft bijgedragen aan meer erkenning van overlapprofielen en aan toegenomen aandacht voor mensen die eerder maar één diagnose kregen terwijl beide profielen aanwezig waren. Dit is relevant voor Autismeportaal, omdat late herkenning vaak samenhangt met jarenlange compensatie, onbegrepen uitputting en mismatches tussen ondersteuning en werkelijke behoeften.

Epidemiologie: co-occurentie als regelmatige realiteit

De literatuur beschrijft een hoge mate van co-diagnose. In kinderen met autisme worden ADHD-kenmerken en -diagnoses vaak gerapporteerd in brede bandbreedtes (bijvoorbeeld 40–70% in verschillende bronnen), terwijl ook een deel van kinderen met ADHD later óók een autismediagnose krijgt (bijvoorbeeld rond 13% in een aangehaalde review). Zulke percentages verschillen per steekproef, meetmethode (vragenlijsten versus klinisch oordeel), leeftijd en setting, maar onderstrepen dat de combinatie klinisch en maatschappelijk relevant is en niet uitzonderlijk.

Overlap en onderscheid: één gedrag, meerdere verklaringen

ADHD en autisme kunnen in het dagelijks functioneren tot vergelijkbaar gedrag leiden—zoals afgeleid lijken, sociale frictie, emotionele ontregeling of moeite met aansturen van taken—maar vanuit verschillende onderliggende processen. Bij ADHD ligt de nadruk vaak op regulatie (aandacht vasthouden, remming, schakelen), terwijl bij autisme de nadruk vaker ligt op voorspelbaarheid, informatieverwerking, sociale interpretatie en sensorische filtering. In combinatie ontstaat geregeld een “dubbel verklaringsniveau”: hetzelfde probleemgedrag kan tegelijk voortkomen uit prikkeloverload (autisme) én onderregulatie/impulsiviteit (ADHD), wat voor professionals en naasten diagnostische verwarring kan geven.

Gedeelde onderliggende mechanismen: executieve functies als kruispunt

Een bruikbaar theoretisch anker is het concept executieve functies (EF): plannen, initiëren, inhibitie, werkgeheugen en cognitieve flexibiliteit. Onderzoek naar co-occurentie wijst erop dat EF-zwaktes een gedeeld mechanisme kunnen vormen dat zowel ADHD-ernst als dagelijks functioneren en sociale uitkomsten mede verklaart, en dat ADHD-kenmerken bij autisme ook dimensioneel (in gradaties) kunnen voorkomen—dus niet alleen “wel of geen ADHD-diagnose”, maar een continuüm van regulatieproblemen met functionele impact. Dit ondersteunt een benadering waarbij ondersteuning wordt afgestemd op profiel en belasting, niet uitsluitend op het halen van drempels voor een extra classificatie.

Sociaal functioneren, emotionele regulatie en sensorische belasting

In een gecombineerd profiel kunnen sociale situaties extra belastend zijn omdat meerdere kwetsbaarheden tegelijk spelen: sociale interpretatie vraagt al bewuste inspanning (autisme), terwijl impulsiviteit, snel wisselende aandacht en moeite met timing (ADHD) de “sociale afstemming” verder kunnen verstoren. Reviews benadrukken daarnaast dat emotionele regulatie en sociaal functioneren domeinen zijn waar overlap zichtbaar is en waar de combinatie tekorten kan versterken. Sensorische verwerkingsverschillen—vaak beschreven bij autisme—kunnen in de combinatie sneller leiden tot overprikkeling, waarna ADHD-achtige onrust of vermijdingsgedrag kan toenemen; het systeem probeert dan spanning te reguleren, maar kiest niet altijd een effectieve route.

Dimensioneel en contextueel perspectief: van labels naar belastingprofielen

Voor een praktisch theoretisch kader (passend bij Autismeportaal) is het helpend om de combinatie te begrijpen als een dynamisch samenspel van (1) neurocognitieve regulatie (aandacht, remming, schakelen), (2) sensorische en contextuele belasting (prikkels, onvoorspelbaarheid, sociale complexiteit) en (3) compensatiestrategieën (masking, overcontrole, perfectionisme, vermijding). De uitkomst is niet statisch: in een voorspelbare, prikkelarme omgeving kan iemand floreren, terwijl dezelfde persoon in een open kantoortuin of in een onduidelijke teamcultuur snel kan vastlopen. Dit sluit aan bij literatuur die de overlap en diagnostische uitdaging benadrukt en pleit voor verfijnde beoordeling van functionele domeinen.

Bronnenlijst

• Xue, L.-R., Cen, C.-Q., Huang, Z., Wang, F., Deng, H.-Z., & Zou, X.-B. (2025). Clinical and Cognitive Characteristics of Children with Co-occurring ASD and Subthreshold ADHD: Social, Functional and Executive Function Impairments. Journal of Autism and Developmental Disorders. 

• Martinez, S., Stoyanov, K., & Carcache, L. (2024). Unraveling the spectrum: overlap, distinctions, and nuances of ADHD and ASD in children. Frontiers in Psychiatry. 

• (APA PsycNet record) (2024). Prevalence of comorbidity of autism and ADHD and associated … [recordinformatie via PsycNet] 

• Barrocas, G. (2025). AuDHD: The Hidden Dynamics of a Dual Diagnosis. Frist Center for Autism and Innovation, Vanderbilt University (blog).

• Saporito, K. (2025). Understanding Neurodiversity: How ADHD and Autism Overlap. ADDitude Magazine (artikel).

• AuDHD Psychiatry – AuDHD Explained: The Combination of Autism and ADHD

• Cleveland Clinic – Understanding AuDHD

• Medvidi – What is AuDHD?